زلزله و راه‌های مقابله با آن به کمک خانه‌ های هوشمند

زلزله یکی از پدیده‌هایی است که از آغاز زندگی زمین به همراه آن بوده است و نقش زیادی بر زندگی انسان‌ها داشته است. تاکنون راه قابل اعتماد و مهمی برای اطلاع از زمان زلزله پیدا نشده است، اما دانشمندان و فعالان حوزه ساختمان به دنبال راهکارهایی هستند که بتوانند خسارت جانی آن را کاهش دهند و حتی خسارت مالی آن را به حداقل برسند. تکنولوژی‌های مختلفی به کار گرفته شده است که برخی از آنها مفید بوده و برخی نیز غیرمفید؛ به همین دلیل تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد و بشر امیدوار است که بالاخره روزی بتواند این پدیده را تحت کنترل خود داشته باشد.

خانه هوشمند نیز یکی راهکارهای مدرن و پیشرفته انسان‌ها برای بالا بردن امنیت یک ساختمان است و از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است. درواقع، خانه هوشمند فقط یک قفل دیجیتال یا سیستم اطفاء حریق نیست، بلکه شامل تجهیزات آشپزخانه هوشمند، پارکینگ هوشمند  و حتی سخت افزارهای هشدار زلزله هستند که هر کدام نقش متفاوتی دارند. اما همه این سیستم‌ها بر یک بستر خاص یعنی اینترنت اشیاء (Internet of Things) پیاده سازی می‌شود.

در ادامه به معرفی برخی سیستم‌های هوشمند خواهیم پرداخت و نقش خانه‌های هوشمند در کاهش خسارات ناشی از زلزله را بررسی خواهیم کرد. پس با ما همراه باشید!

* خانه هوشمند چیست و چگونه می‌تواند با زلزله مقابله کند؟

خانه هوشمند (Smart Home) به سازه یا ساختمانی گفته می‌شود که از تجهیزات الکتریکی و مکانیکی هوشمند برای کنترل قسمت‌های مختلف ساختمان بهره می‌برد و کنترل همه آنها را توسط سنسورها و هوش مصنوعی انجام می‌دهد. خانه هوشمند می‌تواند شامل نصب  قفل دیجیتال  در ورودی ساختمان، نصب سیستم اطفاء حریق در تمام اتاق‌ها، استفاده از یخچال‌ها و غذاسازهای هوشمند، سنسورهای لرزه نگاری و قطع کن‌های اتوماتیک گاز، آب و برق باشد که همه آنها بر بستر اینترنت و یا شبکه اجرا می‌شوند.

باید اعتراف کرد که یخچال هوشمند، یا مواردی از این دست نمی‌تواند تأثیر چندانی به هنگام زلزله داشته باشند، اما تجهیزاتی که می‌توانند اثر زلزله بر ساختمان را کاهش دهند و خسارات جانی و مالی را کاهش دهند چیزی فراتر از این موارد هستند. هنگامی‌که زلزله بزرگ رخ می‌دهد، به‌احتمال بسیار زیاد اسکلت اصلی ساختمان پایدار باقی می‌ماند و دیواره‌ها و وسایل آویزان ساختمان سقوط می‌کنند. از طرفی در اثر تکان‌های شدید، لوله‌های آب و گاز و همچنین سیم کشی برق ساختمان ممکن است آسیب ببیند که این حوادث به‌خودی‌خود میزان خسارات را بالاتر می‌برند. یکی دیگر از مواردی که اتفاق می‌افتد، قفل شدن درب ساختمان و ممانعت از خروج افراد است که می‌تواند هجمه زیادی به وجود آورد.

اما، روش‌هایی که یک ساختمان یا خانه هوشمند می‌تواند به هنگام زلزله به ساکنین کمک کند بدین‌صورت هستند:

* کنترل دسترسی به کمک قفل دیجیتال

  قفل دیجیتال  یکی از تجهیزاتی بود که مطالب زیادی در مورد امنیت آن و کمک به کنترل دسترسی و کنترل تردد نوشتیم. اما این قفل‌ها می‌توانند نقشی فراتر از این کار داشته باشند و با هوشمندی بالای خود خسارات یک ساختمان به هنگام زلزله را کاهش دهند. قفل‌های دیجیتال دارای هوش مصنوعی هستند که شما می‌توانید آنها را برنامه نویسی کنید و کنترل آنها را به سیستم کنترل هوشمند واگذار کنید. برای کنترل قفل دیجیتال، سنسورهایی وجود دارند که می‌توانند مواردی مانند تکانه‌های شدید و یا حرارت شدید را تشخیص دهند و به سرعت قفل را باز کنند.

یک قفل دیجیتال می‌تواند به دو صورت به ساکنین یک ساختمان به هنگام زلزله کمک کند. روش اول باز شدن خودکار درب خروجی است. برای کسانی که در ساختمان‌های ویلایی و زمینی زندگی می‌کنند این شیوه بسیار عالی است. درواقع در زمانی که یک زلزله رخ می‌دهد، سنسورهای تکان قفل دیجیتال  فعال شده و به صورت خودکار درب را باز می‌کند و اعلان هشدار می‌کند. کسانی که در منزل حضور دارند و از زلزله اطلاعی ندارند، با دیدن درب و اعلان هشدار آن به سرعت می‌توانند از ساختمان خارج شده و به فضای باز فرار کنند.

اما، شیوه دوم کنترل دسترسی به کمک قفل دیجیتال در خانه هوشمند، بسته نگه داشتن درب خروجی به هنگام زلزله است. معمولاً زمانی که یک حادثه رخ می‌دهد، افراد ساختمان رفتاری هیجانی و به دور از منطق انجام می‌دهند. این باعث می‌شود به سمت خروجی هجوم برده و صدمات بسیار بیشتری ببینند (در دو زلزله اخیر تهران و کرج، بیشتر آسیب دیدگان ناشی از هجوم افراد به سمت خروجی ساختمان بود). سیستم هوشمند قفل دیجیتال این امکان را به شما می‌دهد که آن را برای تکانه‌ها مختلف تنظیم کنید و سعی کنید از این طریق از ورود افراد خردسال یا هیجانی جلوگیری کنید. البته این گزینه قفل هوشمند قابل تنظیم بوده و به محض رخ دادن زلزله، ضمن بستن درب، اعلان هشدار می‌کنند. اگر مایل به خروج از ساختمان باشید می‌توانید قفل دیجیتال را باز کرده و به راحتی خارج شوید. اگرچه کارشناسان توصیه می‌کنند که به هنگام زلزله از خروج از ساختمان بپرهیزید و یک جان پناه خوب پیدا کنید.

 * قطع کن‌های اتوماتیک

یکی از راهکارهایی که اخیراً برای کاهش خسارات زلزله به کار گرفته می‌شود، استفاده از سنسورهای زلزله در قطع کن‌های گاز، برق و آب است و از این طریق جریان آنها را بلافاصله قطع می‌کنند. نشتی گاز، شکستن لوله‌های آب و لخت شدن سیم برق می‌تواند خسارت بیشتری ایجاد کنند که حتی از خود زلزله اصلی نیز مخرب‌تر هستند. قطع کن‌های اتوماتیک به 3 دسته کلی تقسیم می‌شوند:

قطع کن اتوماتیک گاز:

این قطع کن مجهز به چند حسگر مختلف است که در برابر لرزه‌های شدید عکس‌العمل نشان می‌دهد و در کسری از ثانیه جریان گاز ورودی به ساختمان را قطع می‌کند. قطع کن اتوماتیک گاز در زلزله‌های کوچک که افراد به سرعت از ساختمان خارج می‌شوند و ممکن است خاموش کردن بخاری یا گاز را فراموش کنند، ایده آل هستند و نیازی به بازگشت افراد به ساختمان تا برقراری شرایط عادی نیست. اگر هم در حین زلزله‌های بزرگ، لوله گاز دچار شکستگی شده باشد، احتمال نشتی گاز از بین می‌رود و مشکل خفگی یا آتش سوزی رخ نخواهد داد.

 قطع کن اتوماتیک برق:

این قطع کن در کنار کنتور برق نصب می‌شود و کنترل فیوز اصلی را در اختیار می‌گیرد. زمانی که سنسورهای قطع کن اتوماتیک برخی لرزه‌های شدید را تشخیص دهند، بلافاصله فیوز برق را غیرفعال کرده و مانع از برقراری جریان برق می‌شوند. این قطع کن‌ها در مقابله با سیم‌های لخت و برق گرفتگی افراد داخل ساختمان بسیار مناسب هستند.

شیر قطع کن اتوماتیک آب:

همانند سایر قطع کن‌های اتوماتیک، این دستگاه نیز به سنسورهای حساس به زلزله مجهز شده‌اند که به راحتی تکان‌های ساده را تشخیص می‌دهند. به هنگام زلزله، این قطع کن بلافاصله جریان آب ورودی به ساختمان را قطع می‌کند و از فجایای بعدی جلوگیری می‌کند.

* سنسورهای زنده یاب در زلزله

یکی دیگر از تجهیزاتی که در خانه‌های هوشمند استفاده می‌شود و نقشی بزرگ در نجات دادن جان افراد زیر آوار مانده دارد، سنسورهای زنده یاب هستند. اگر تابه‌حال یک دستگاه زنده یاب را از نزدیک دیده باشید یا حتی با آن کار کرده باشید، این دستگاه‌ها انواع مختلفی دارند و می‌توانند صوت، گرمای بدن، اکسیژن و حتی نور را تشخیص دهند و از این خصوصیات برای یافتن افراد زنده در زیر آوار استفاده می‌کنند. سنسورهای زنده یاب نیز بر همین اساس و تکنولوژی ساخته شده‌اند و به موارد گفته شده حساس هستند. این سنسورهای می‌توانند در هر نقطه‌ای از ساختمان نصب شوند و برای تیم‌های اورژانس اعلان هشدار کنند.

سنسور زنده یاب حساس به صوت قدرت تشخیص بسیار بالایی دارد و می‌تواند کوچکترین صداها را تشخیص دهد. کسانی که در جریان زلزله زیر آوار مانده‌اند، معمولاً یا زخمی هستند و نمی‌توانند صدایی ایجاد کنند، یا ممکن است صدای بلند برای آنها مشکلاتی مانند ریزش آوار ایجاد کند. سنسور زنده یاب به حدی حساس هستند که حتی صدای کشیدن ناخن به ک سنگ یا سطح فلزی را تشخیص می‌دهند.

نوع دیگری از سنسورهای زنده یاب به گرمای بدن حساس هستند و به آنها دستگاه‌های مادون قرمز نیز گفته می‌شود. اگر فردی در زیر آوار گیر کرده باشد دمای بدن وی در حالت عادی توسط این سنسورها قبل تشخیص است و می‌تواند از طریق اعلان هشدار تیم‌های امدادی را از وجود افراد زنده خبردار کند.

یک نوع دیگر از این سنسورها به گاز اکسیژن حساس هستند. کسانی که در یک فضای بسته گیر می‌کنند به دلیل فضای کم و شرایط هیجانی اکسیژن بیشتری مصرف می‌کنند. این میزان مصرف اکسیژن یک شیوه عالی برای تشخیص افراد زنده زیرآوار مانده در جریان زلزله است.

امروزه، راه‌های مختلفی برای مقابله با زلزله و کاهش خسارت ناشی از آن پیشنهاد شده است، اما خانه هوشمند به عنوان یک راهکار پیشرفته و جدید می‌تواند نقش بسزایی در مقابله با این پدیده طبیعی داشته باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر و آشنایی با انواع قفل‌های دیجیتال ، با ما در فرزان کارت آسیا در تماس باشید.