همه آنچه باید در هولوگرام بدانید

کیف مدارک خود را باز کنید و ببینید که بر روی چند وسیله شما به یک قطعه منعطف براق می‌بینید که نسبت به تغییر زاویه نور عکس العمل نشان می‌دهد؛ این همان هولوگرام است. امروزه در حوزه‌های مختلفی شاهد استفاده از انواع هولوگرام‌ها برای انجام کارهای امنیتی و جلوگیری از دست بردن در اطلاعات هستیم. این ابزارهای منعطف، بسیار پرکاربرد و ایمن هستند.

بنابراین، در گروه فرزان کارت آسیاتصمیم گرفتیم که ابتدا یک معرفی کلی از هولوگرام داشته باشیم و به تمامی اطلاعات مورد نیاز در این حوزه اشاره کنیم.

*هولوگرام چیست؟

واژه هولوگرام از اصطلاح انگلیسی Hologram برگرفته شده است که از دو بخش holo و gram تشکیل شده است. این دو کلمه به طور کلی به معنی ابزاری است که اطلاعات کاملی در مورد یک کالا یا در مورد هر جسم دیگری ارائه می‌دهد. این تعریف نشان می‌دهد که هولوگرام‌ها بر روی هر جسمی نصب شوند، و اطلاعات کاملی در مورد آن جسم به دستگاه‌های خواننده و ریدر ارائه می‌دهند.

 ملموس‌ترین و احتمالاً تکراری‌ترین نمونه هولوگرام، آن‌هایی هستند که در چند سال اخیر برای دانلود و استفاده از نرم افزارهای گوشی‌های هوشمند به کار گرفته می‌شوند. این هولوگرام‌های اینترنتی یا دیجیتالی، عملکردی همانند نمونه‌های کاغذی و شیشه ای خود دارند که وظیفه آنها حمل اطلاعات و ارائه آنها به دستگاه‌های مخصوص است. اما احتمالاً این سؤال برای شما به وجود آمده که چگونه ساخته می‌شوند؟

*یک هولوگرام چگونه ساخته می‌شود

فرایند ساخت هولوگرام از بازتاب اشعه لیزر از یک جسم شروع می‌شود. در واقع، وسیع بودن طیف نور سفید و انرژی پایین آن باعث می‌شود که برای ساخت هولوگرام‌ها تنها از اشعه لیزر استفاده شود. این اشعه لیزر در برخورد به یک آینه به دو اشعه با جهت‌های عمودی و افقی تقسیم می‌شود. یکی از این اشعه‌ها به یک آینه دیگر برخورد کرده و سپس به جسم مورد نظر می‌رسد تصویر آن را که بر روی هولوگرام بازتاب می‌دهد. این پرتو لیزر تحت عنوان پرتو شی نامیده می‌شود.

نیمه دیگر از پرتو لیزر مسیر خود را ادامه داده و به همان صفحه مربوط به هولوگرام می‌رسد. این تابش هیچ گونه اطلاعاتی ندارند و به همین دلیل از آن به عنوان تابش مرجع یاد می‌شود. تفاوت پرتو شی و پرتو مرجع باعث به وجود آمدن یک تصویر رمزگذاری و گرافیکی از شیء مورد نظر می‌شود که تحت عنوان هولوگرام شناخته می‌شود.

این روش فرآیند کلی ساخت هولوگرام‌ها را نشان می‌دهد و ممکن است در مورد اشیاء دیگر یا حتی هولوگرام‌های دیجیتالی این فرآیند به کلی تغییر کند. اما به طور کلی می‌توان این روند را برای همه آنها در نظر گرفت.

اگر به یک سیب نگاه کنید، نوری که از سطح سیب به دو چشم شما می‌رسد، به سمت مغز ارسال شده و مغز با کنار هم قرار دادن این دو تصویر، یک تصویر سه بعدی ایجاد می‌کند. حال اگر کمی سر خود را تکان دهید، اشعه نورهای ساطع شده از طرف سیب با یکدیگر متفاوت هستند. بنابراین نمایی که در این حالت می‌بینید، با نمای به وجود آمده در حالتی که سرتان را تکان می‌دهید متفاوت است. این موضوع باعث به وجود آمدن   پدیده هولوگرام در شناسایی اجسام     شده و به همین دلیل رنگ آنها از نماهای مختلف با یکدیگر متفاوت است.

*هولوگرام‌ها چگونه عمل می‌کنند؟

برای درک نحوه عملکرد هولوگرام‌ها، شاید بهتر باشد که فرایند ساخت آنها را به صورت معکوس دنبال کنیم. برای ساخت این کالاهای امنیتی، از دو تابش لیزر استفاده شد که یکی از آنها خالی و به عنوان تابش مرجع بوده و یکی به عنوان تابش شی استفاده می‌شود. دستگاه‌های مخصوص خواندن هولوگرام‌ها با استفاده از همین اشعه لیزر کار می‌کنند و وظیفه آنها تاباندن و گرفتن تابشهای منعکس شده است.

وقتی که شما دستگاه را به نزدیک یکی از این هولوگرام‌ها می‌برید و دکمه مخصوص آن را فشار می‌دهید، اشعه لیزر به سطح آن تابیده و مجدداً منعکس می‌شود. دستگاه مخصوص خواندن هولوگرام‌ها، می‌توانند تفاوت تابش منعکس شده و با تابش‌های مرجع لیزر را مشخص کند. از آنجایی که برای هر محصول و هر کالا یک هولوگرام مخصوص ساخته می‌شود، دستگاه می‌تواند به اطلاعات ذخیره شده و منبع خود رجوع کند و از این طریق کالای مورد نظر را تشخیص دهد.

*انواع هولوگرام

یکی از مواردی که در رابطه با هولوگرام‌ها اهمیت دارد، آشنایی با انواع مختلف آنهاست. در واقع صنعت استفاده از این ابزارهای امنیتی روند رو به رشدی داشته است که کماکان هم ادامه دارد. این موضوع باعث می‌شود که امروزه با هولوگرام‌های پیشرفته و پیچیده مواجه شویم که برای بالا بردن سطح امنیتی آنها به وجود آمده‌اند. اگرچه معیارهای مختلفی برای دسته بندی هولوگرام‌ها وجود دارد، اما از لحاظ استاندارد در چهار دسته زیر قرار می‌گیرند:

1.هولوگرام دو بعدی: این دسته از هولوگرام‌ها به عنوان ساده‌ترین  محصول  این گروه شناخته می‌شوند که نمونه‌های مختلفی از آنها را بر روی کالاها و ابزارهای معمولی می‌بینید. در برخی منابع از این گروه به عنوان هولوگرام‌های رنگین کمانی نیز یاد می‌شود که به دلیل تغییر رنگ آنها به دلیل تغییر موضع سر این نام انتخاب شده است.

2.هولوگرام سه بعدی: این گروه نمونه‌هایی پیشرفته‌تر و پیچیده‌تر از نمونه‌های دو بعدی هستند. در واقع تابش نور به این هولوگرام‌ها باعث ایجاد یک تصویر سه‌بعدی می‌شود که در صورت فراهم آمدن شرایط مناسب، حتی می‌توان این تصویر سه بعدی را نیز مشاهده کرد. هولوگرام‌های سه بعدی برای کارهای امنیتی بیشتر کاربرد دارند و کاربرد آنها کمتر است.

3.هولوگرام ترکیبی:این گروه به صورت ترکیبی از هولوگرام‌های دو بعدی و سه بعدی هستند که به صورت دو لایه بر روی هم قرار می‌گیرند. امکان استفاده از دستگاه‌های مخصوص برای هر دو گروه از مهمترین ویژگی‌های این محصولات است و معمولاً از قیمت بالاتری برخوردار هستند.

4.هولوگرام دیجیتالی:هولوگرام‌های دیجیتالی با نمونه‌های قبلی بسیار متفاوت هستند و حتی روش ساخت آنها نیز متفاوت است. اما در هر صورت در این مطلب باید به آنها اشاره کنیم که نقش مهمی در حفظ امنیت و جلوگیری از هک شدن اطلاعات در نرم افزارها و سیستم‌های هوشمند دارد.

*هولوگرام‌ها در چه مواردی کاربرد دارند؟

در سال ۱۹۸۰ میلادی که هولوگرام‌ها به عنوان یک ایده علمی تبدیل به ایده‌ای عملی و کاربردی شدند، به مرور زمان نقش آنها بسیار پر رنگ‌تر و قوی‌تر شد. در مسیر پیشرفت این ابزارها، برخی از دانشمندان متوجه شدند که چاپ بر روی فیلم‌های فلزی می‌تواند آنها را به ابزارهایی مهم در حوزه امنیت تبدیل کند. حتی برخی به فکر استفاده از پروگرام های شیشه‌ای افتادند که یک فیلم نازک شفاف و شکننده بود که موفقیت هولوگرام‌ها را بیش از پیش کرد.

 شاید برای نام بردن از حوزه‌های استفاده از هولوگرام، نیاز به یک مطلب جداگانه داشته باشیم و به همین دلیل چندان وارد این حوزه نمی‌شویم. اما در هر صورت، این ابزارها برای مباحث علمی و پزشکی بسیار مهم هستند و از تقلب در این حوزه جلوگیری می‌کنند. مواردی مانند رهگیری موجودی انبار، کنترل وضعیت دارایی در فروشگاه‌ها و همچنین کنترل پایانه‌های مرزی واردات و صادرات کالا، از بزرگ‌ترین کاربردهای هولوگرام‌ها هستند.

*مزایای هولوگرام

نحوه ساخت هولوگرام‌ها و کلیات استفاده از آنها را مورد بحث قرار دادیم و مشخص شد که در حوزه‌های مختلفی می‌توانیم از آنها استفاده کنیم. اما شاید بد نباشد و مزایای هولوگرام‌ها را ذکر کنیم و بدانیم که چرا برخی از حوزه‌ها تمایل زیادی به استفاده از این ابزارهای امنیتی دارند:

1.بسیار ایمن هستند:بدون شک امنیت هولوگرام‌ها یکی از بزرگترین مزیت آنهاست. از لحاظ سطح امنیتی، هولوگرام‌ها می‌توانند با تکنولوژی RFID و همچنین بارکدها رقابت کنند. توصیه می‌کنم که مطلب انواع تگ RFID و کاربردهای آنها  را مطالعه کنید.

2.کاربرد بسیار متنوعی دارند:شما اگر به هولوگرام‌های چسبیده بر روی وسایل مختلف نگاه کنیم، انعطاف پذیری و ماندگاری آن‌ها موضوعی مهم می‌باشد که کاربرد آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین از لحاظ کاربرد، هولوگرام‌ها حتی از بارکدها و  تگ‌های RFID نیز برتر هستند.

3.ارزان هستند:برای چاپ هولوگرام شما نیاز به سرمایه بالایی ندارید و یک شرکت می‌تواند تعداد زیادی از آنها را با قیمتی بسیار پایین آماده سازی کند. این ابزارها نیازی به جوهر ندارند و کار اصلی آنها با لیزر انجام می‌شود. بنابراین هم طول عمر بالایی دارند و هم به هزینه کمتری نیاز دارد.

4.به راحتی چاپ می‌شوند:می‌توان ادعا کرد که چاپ هولوگرام‌ها بسیار شبیه به چاپ معمولی است و حتی سریع‌تر از آنها نیز چاپ می‌شود. این موضوع باعث می‌شود که استفاده از آنها در تعداد بالا برای مشاغل مختلف امکان پذیر بوده و به کارایی آنها انعطاف بیشتری بدهد.

*معایب هولوگرام

بهتر است مطلب خود را با قضاوت منصفانه هولوگرام‌ها ببندیم و در این بخش به برخی از معایب آنها اشاره کنیم. اگرچه این ابزارها در تأمین امنیت و امکانات امنیتی لازم بسیار قوی و کارآمد هستند، اما به همان اندازه ممکن است ایراداتی نیز داشته باشند. این ایرادات در سه دسته کلی زیر قرار می‌گیرند:

1.هوشمند نیستند:مسئله هوشمند بودن هولوگرام‌ها را با تکنولوژی RFID مقایسه کنید. در واقع هولوگرام‌ها در این زمینه بسیار ضعیف عمل می‌کنند. اسکن تگ RFID ممکن است از راه دور یا از راه نزدیک انجام شود و امکان انعطاف پذیری بیشتری به ما می‌دهد. این در حالی است که این وضعیت برای هولوگرام‌ها وجود ندارد.

2.امکان تغییر اطلاعات آنها وجود ندارد:این مورد نیز می‌تواند یکی از ضعف‌های بزرگ هولوگرام‌ها شناخته شود. در واقع اطلاعات درج شده بر روی این برچسب‌ها به هیچ وجه قابل تغییر نیست و به عبارتی می‌توان آنها را یک بار مصرف معرفی کرد.

3.ظرفیت اطلاعاتی محدودی دارند:آخرین ایرادی که به هولوگرام‌ها وارد است، محدود بودن ظرفیت آنها برای درج اطلاعات است. شما اگر تگ های RFID گذاشته شده در وب سایت ما را دیده باشید، ظرفیت اطلاعاتی آنها با یکدیگر متفاوت است. اما این وضعیت در هولوگرام‌ها دیده نمی‌شود.

هولوگرام‌ها می‌توانند ابزارهای امنیتی و خوبی برای شناسایی و رهگیری کالاهای مختلف باشند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه با کارشناسان ما در گروه فرزان کارت آسیا در تماس باشید.