تگ RFID چگونه می تواند به کتابخانه ها کمک کند
تگ RFID در زمینه کنترل دارایی می تواند مفید باشد و امروزه بسیاری از صنایع از تگ RFID استفاده می کنند. تگ RFID کاغذی در کتابخانه ها بسیار کاربرد دارد.
تگ RFID یکی از تجهیزات جدیدی است که برای کنترل تردد و کنترل دارایی مورد استفاده قرار میگیرد و در سالیان اخیر برای خروج غیرقانونی کتاب از کتابخانه نیز مورد استفاده قرار گرفته است. در مورد تگهای RFID و نقش آنها در کنترل تردد مطالب زیادی گفته شده است و استفاده از آنها در کارتهای هوشمند، دستبندهای مغناطیسی و فوبهای دیجیتالی به تفکیک شرح داده شده است. اما این تگها میتوانند کاربرد بسیار وسیعی داشته باشند و در بسیاری از موارد از سرقت و گم شدن اموال جلوگیری کنند.
در مطلب قبلی به نقش تگ RFID در گیت فروشگاهی (انواع گیت فروشگاهی و کاربرد آنها) پرداختیم و نحوه جلوگیری آنها از خروج غیرمجاز لباسها و سایر اجناس را بیان کردیم. اما در مورد کتابخانهها امکان استفاده از همان سیستم با همان مشخصات وجود ندارد و محققان این حوزه به استفاده از تگهای کاغذی و منعطف روی آوردهاند که استحکام مکانیکی کمتری دارند، ولی در عوض همان کارایی را از خود نشان میدهند. تگهای کاغذی RFID به راحتی جدا نمیشوند و میتوان آنها را چند بار فعال و غیرفعال کرد. این خصوصیات باعث کاربرد وسیع آنها در کتابخانه میشود و از لحاظ امنیتی و هزینه نیز به سود کتابدار خواهد بود.
در ادامه این مطلب ضمن معرفی کلی تگ RFID کاغذی، نقش آن در امنیت و کنترل دارایی کتابخانهها را بررسی میکنیم و به سه محصول موجود در بازار نیز اشاره خواهیم کرد. پس با ما همراه باشید!
* تگ RFIDکاغذی و انواع مختلف آن
تگ RFID نوع خاصی از تگهای استفاده شده در تکنولوژی RFID هستند که نسبت به سایر تگها استحکام مکانیکی کمتری دارند. این نوع تگها حجم بسیار کمی دارند و امکان استفاده از باطری در آنها وجود ندارد. بنابراین تگهای کاغذی به صورت پسیو یا غیرفعال مورد استفاده قرار میگیرند و این باعث میشود که امکان خواندن اطلاعات آنها از فاصله دور فراهم نباشد. تگهای کاغذی میتوانند در فرکانسهای مختلفی کار کنند و برخی از آنها به صورت UHF نیز در بازار وجود دارد. این تنوع در فرکانس باعث میشود امکان تداخل اطلاعاتی بین انواع مختلف آنها وجود نداشته باشد و به راحتی اطلاعات بر روی آنها درج شود.
تگ RFID استفاده شده در کتابخانهها میتواند شکل مختلفی داشته باشد و با توجه به کالایی که بر روی آن نصب میشود تغییر شکل میدهد. در یک کتابفروشی محصولات زیادی وجود دارد که هر کدام شکل و ساختار متفاوتی دارند. از کتاب گرفته تا مداد رنگی، دسته سوئیچ و سی دیها، بر روی همگی میتوان از این تگها استفاده کرد. بهعنوانمثال، شرکتهای سازنده این تگها برای نصب بر روی سی دی و دیویدی از برچسبهای دایرهای استفاده کردهاند، درحالیکه برای کتابهای از برچسبهای کاغذی مستطیل مانند استفاده میکنند.

نوع دیگری از تگهای RFID وجود دارد که به تگهای خردشونده معروف هستند. این تگها بههیچوجه کنده نمیشوند و یکبار مصرف هستند. در واقع پس از تماس فیزیکی با این تگها، مواد به کاررفته در آنها خرد شده و میریزد. این نوع تگها در کالاهای یکبار مصرف بسیار کاربرد دارند.
* تگ RFIDکاغذی چگونه عمل میکند؟
تگ RFID کاغذی و در کل کلیه تگها دارای یک حافظه دیجیتالی مخصوص است که امکان درج اطلاعات بر روی آنها وجود دارد و میتوانند این اطلاعات را به مدت 10 سال حفظ کنند. با توجه به نوع حافظه به کاررفته در این تگها، امکان بارگذاری و تخلیه مجدد اطلاعات وجود دارد. اگرچه برخی از آنها یکبار مصرف هستند و نمیتوان اطلاعات آنها را پاک کرد، اما این مدل از تگها چندان گران نیستند و سازوکار بسیار سادهای دارند. اطلاعاتی که بر روی تگهای RFID ذخیره میشود به راحتی توسط آنتنهای مخصوص آنها دریافت میشود و حتی مشخص است که این اطلاعات مربوط به کدام تگ است و کدام محصول را نشان میدهد.
تگها به دو صورت میتوانند به کتابخانهها و کتابفروشیها کمک کنند. دسته اول تگهای RFID کاغذی هستند که به دلیل داشتن حافظه محدود، اطلاعات کتاب و مشخصات قیمتی آن بر روی تگ ذخیره شده است. این تگها در لحظه فروش میتواند اطلاعات مورد نیاز فروشنده را در کسری از زمان در اختیار وی قرار دهد. اما این تگها به همراه دو آنتن استفاده میشوند که در ورودی کتابفروشی نصب میشوند. این آنتنها به خروج تگها حساس هستند و اگر یک تگ RFID به صورت فعال از کتابفروشی خارج شود، اعلام هشدار میکند. بنابراین کسانی که کتاب میخرند باید این تگها را غیرفعال کنند تا امکان خروج داشته باشند.

دسته دوم تگهای مغناطیسی هستند که کاربرد چندانی در سایر بخشهای صنعتی و تجاری ندارند و بیشتر در کتابخانهها و مراکزی که با امانت کالا سروکار دارند کار میکنند. مهمترین تگهای مغناطیسی این است که میتوان آنها را چند بار فعال و غیرفعال کرد. بنابراین زمانی که شخصی یک کتاب از کتابخانه به امانت میگیرد، پس از ثبت اطلاعات کتاب و شخص در سیستم، تگها غیرفعال میشوند و اجازه خروج به شخص داده میشود. در این صورت شخص بدون مشکل خارج میشود و پس از استفاده و رجوع کتاب به کتابخانه، تگ مغناطیسی مجدداً فعال میشود و دیگر امکان خروج آن وجود ندارد.
* تگ کاغذی UHF
تگهای UHF در فرکانسهای فوقالعاده بالا کار میکنند و با توجه به سیستمی که در آنها استفاده شده است میتواند به صورت فعال و یا غیرفعال استفاده شوند. تگهایی که فعال هستند مجهز به باطری هستند و میتوانند موج رادیویی تولید کننده که توسط آنتن RFID دریافت میشود و میتواند اطلاعات درج شده بر روی تگ RFID را بخواند. این نوع تگها قابلیت استفاده به صورت غیرتماسی را دارند و در بسیاری از کارتهای تردد و کنترل دسترسی استفاده میشوند. تگهای RFID اکتیو یا فعال در کنترل اموال و دارایی کاربرد وسیعی دارند و نمونه بارز آنها گیتهای فروشگاهی یا همان دزدگیرهای فروشگاهی هستند.
دسته دوم از تگهای کاغذی، تگ RFID پسیو یا غیرفعال هستند که به خودی خود نمیتوانند امواج رادیویی تولید کنند و عملکرد آنها وابسته به امواج ارسال شده از طرف آنتن RFID است. زمانی که یک آنتن RFID روشن میشود و امواج رادیویی ارسال میکند، این امواج توسط تگهای غیرفعال دریافت میشود و امواج پاسخ را منعکس میکند. آنتن با دریافت این امواج منعکس شده میتواند اطلاعات تگ را دریافت کند. اصولاً تگهای غیرفعال امکان ایجاد امواج خیلی قوی را ندارند و فاصله آنتن با آنها نمیتواند از یک متر تجاوز کند.

*تگ RFIDیا بارکد؟
بارکد یکی دیگر از راههای دیجیتالی برای کنترل اموال است که اتفاقاً عملکرد خوب و مناسبی از آن به ثبت رسیده است. بارکدها اطلاعاتی رمزگذاری شده هستند که به صورت خطوطی عمودی طراحی میشوند و هر کدام از این خطوط عمودی یک مشخصه از کالای مورد نظر را ارائه میدهد. بارکد چاپ شده بر روی هر محصول منحصربه فرد بوده و ترتیب این خطوط در هر محصول متفاوت است. این خصوصیت بارکدها باعث میشود که از آنها برای شناسایی کالاها استفاده شود و امکان تقلب در آنها به حداقل برسد. کاربرد اصلی بارکدها به تشخیص اصالت کالا برمیگردد و مشخصات تولیدکننده و برخی مشخصات دیگر از آن کالا در بارکد نشان داده میشود.
اما بارکدها قادر به رقابت با تگ RFID هستند؟ معمولاً صاحبان صنایع کدام یک را ترجیح میدهند؟ شاید پاسخ دادن به این سؤال کمی گیج کننده باشد و حتی افراد فعال در این زمینه چندان راضی به این مقایسه نباشند. البته با توجه به اینکه این دو قابلیتهای منحصربه فردی دارند و نحوه استفاده از آنها کمی با هم متفاوت است، شاید مقایسه آنها منصفانه نباشد. اما در ادامه برخی از ویژگیهای بارکدها و تگ RFID را ذکر خواهیم کرد و مقایسه را به شما میسپاریم.
تگ RFID قادر به ذخیره اطلاعات هستند و از یک حافظه مشخص سود میبرند. این کالاها امنیت اطلاعات بالایی دارند و دسترسی به آنها بسیار سخت است. در ضمن در مورد کنترل دارایی مناسب هستند و امکان دریافت اطلاعات آنها از فواصل مختلف وجود دارد. اما تگها کمی گران هستند و ممکن است هزینهای اضافی به صاحب کالا تحمیل کند.
بارکدها به راحتی چاپ میشوند و با استفاده از پرینترهای معمولی نیز میتوان آنها را چاپ کرد. بارکدها سرعت انتقال اطلاعات بالایی دارند و استفاده از آنها بسیار راحت است؛ اما صرفاً حاوی برخی اطلاعات خاص هستند و امکان تغییر آنها وجود ندارد. بارکدها معمولاً از یک فاصله مشخص خوانده میشوند برای دریافت اطلاعات آنها باید دستگاه بارکد خوان را به آن نزدیک کرد. ارزان بودن و راحت بودن ایجاد کردن بارکدها بزرگترین مزیت آنها محسوب میشود.


نظرات بینندگان