اقدامات امنیتی مدارس: نکاتی درباره راه‌های بهبود امنیت آن‌ها

با توجه به تراژدی‌های اخیری که در بسیاری از مدارس دنیا رخ می‌دهد، از سرقت در مدارس گرفته تا تیراندازی و قتل دانش آموزان در ویرجینیا تگزاس و دانشگاه ایلینوی، و همچنین با توجه به اینکه قوانین خاصی در مورداستفاده از سلاح و همچنین دسترسی آسان به اسلحه وجود ندارد، باید اقدامات امنیتی مدارس و دانشگاه‌ها را بیشتر مدنظر قرار داد و به آن‌ها توجه ویژه‌ای داشت.

متأسفانه اقدامات امنیتی در مدارس و دانشگاه‌ها در اغلب موارد، تا زمانی که یک فاجعه رخ دهد، مورد توجه قرار نمی‌گیرند. به‌عنوان‌مثال می‌توان به آتش‌سوزی در مدارس ابتدایی کشور اشاره کرد که متأسفانه چند نفر از دانش آموزان را با حادثه مواجه کرد. بنابراین، مدیران این مؤسسات و حتی وزارتخانه‌ها باید اهتمام ویژه‌ای به امنیت مدارس داشته باشند و با اتخاذ استراتژی‌های مناسب از رخ دادن حوادث مشابه جلوگیری کنند.

* پیشگیری بهتر از درمان!

در وهله اول، مؤثرترین راهکار برای مقابله با حادثه، جلوگیری از رخ دادن احتمالی آن است. داشتن یک برنامه مدون و همچنین تمرین آن به‌صورت منظم، می‌تواند افراد را برای حوادث مختلف آماده کند. از طرفی همه کارها به شکل مدون انجام می‌شود و افراد می‌توانند با خیال راحت با حادثه برخورد کنند. علاوه براین، تمرین‌های مداوم برای موقعیت اضطراری آمادگی بیشتر به دانش آموزان و کارکنان مدارس می‌دهد و آن‌ها را در مواقع حساس آرام و خونسرد نگه می‌دارد.

اغلب آنچه در 24 ساعت اولیه حوادث اتفاق می‌افتد هول هولکی بود و معمولاً با تصمیمات اشتباه همراه هستند. این به این معنی است که هر چه افراد بیشتر تمرین کنند، موقعیت موجود را بهتر درک می‌کنند و عکس‌العمل مناسب‌تری انجام می‌دهند. به همین دلیل برنامه‌ریزی و تمرین بسیار مهم است و از بزرگ‌تر شدن حوادث جلوگیری می‌کند.

در طی حادثه تیراندازی که در ماه آوریل سال 2007 در ویرجینیا رخ داد، 32 تن کشته شدند. مدیران و پرسنل مدرسه در ابتدا با توجه آمار اشتباه خود تصور می‌کردند که حادثه تمام شده و وضعیت به حالت قبلی برگشته است. اما متأسفانه شخص تیرانداز در محل دیگر مدرسه اقدام به تیراندازی کرده و تعداد بیشتری را به قتل رسانده بود. همان‌طور که مشخص است اطلاعات لحظه اولیه حادثه عمدتاً ناقص و با خطا همراه هستند، اما اگر تمرین مناسب و آمادگی لازم برای حادثه وجود داشته باشد، می‌توان در این مواقع تصمیمات مناسبی اتخاذ کرد.

* اقدامات امنیتی مؤثر

مؤثرترین اقدامات امنیتی مدارس معمولاً توسط سازمان‌هایی صورت می‌گیرد که با قوانین امنیتی آشنایی داشته و نقاط ضعف ساختمان‌ها را به‌خوبی می‌شناسند. مدارس و مراکز آموزشی به شکل‌های مختلفی مورد تهدید قرار می‌گیرند. از تیراندازی در مدارس گرفته تا سرقت اموال دانش آموزان، از ورود و خروج‌های غیرقانونی گرفته تا  شناسایی و تأیید هویت افراد  ، همه اینها می‌توانند در مدارس تهدید بزرگ به شمار آیند.

اگر به مدارس امن نگاهی بندازیم متوجه خواهیم شد که می‌توان از راه‌های مختلفی برای برقراری امنیت در مدارس استفاده کرد. برخی از مدارس از حفاظت فیزیکی در مدارس استفاده می‌کنند، برخی از تکنولوژی‌های روز استفاده می‌کنند و برخی دیگر از دوربین‌های مدار بسته. به‌هرحال در همه این روش‌ها کنترل تردد افراد به‌طور کامل صورت می‌گیرد و از ورود افرادی غیر از دانش آموزان و والدین آن‌ها به محیط مدرسه جلوگیری می‌شود.

* استفاده از دوربین مداربسته

دوربین مداربسته یکی از ابتدایی‌ترین راه‌های برقراری امنیت در مدارس و دانشگاه‌هاست. این دوربین‌های در قسمت ورودی مدرسه و سایر قسمت‌ها مانند آزمایشگاه نصب شده و ورود و خروج افراد را ثبت می‌کند. با توجه به اینکه این دوربین‌ها تمامی تصاویر را ضبط می‌کنند، امکان بازخوانی آن‌ها وجود دارد و می‌توان اطلاعات آن را استخراج کرد.

اگرچه این روش بسیار مؤثر و کارآمد است، اما باید چند مورد ریز را برای آن‌ها لحاظ کرد. قرار داشتن دوربین در هوای آزاد باعث کثیف شدن لنز آن می‌شود و همیشه باید از آن‌ها مراقبت کرد و نگهداری آن‌ها تلاش زیادی می‌طلبد. از طرفی دوربین‌های مداربسته دارای ظرفیت ذخیره‌سازی محدود هستند و مدام باید حافظه آن‌ها را خالی کرد. ضمن اینکه جنبه پیشگیری دوربین مدار بسته کمتر است و معمولاً بعد از حادثه بیشتر به کار می‌آید.

* دستگاه‌های حضور غیاب

یکی از تجهیزاتی که در مدارس الکترونیک به کار می‌رود و تردد افراد را به‌طور دقیق ثبت می‌کند، دستگاه حضور غیاب و دستگاه‌های مشابه با   تکنولوژی RFID    هستند. این دستگاه زمان ورود و خروج دانش آموزان و حتی کارکنان را به‌خوبی ثبت می‌کند و مدیران می‌توانند به کمک آن‌ها آمار دانش آموزان و زمان حضوروغیاب آن‌ها را داشته باشند.

دستگاه‌های حضور غیاب با سازوکارهای مختلفی کار می‌کنند و عملکرد آن‌ها به ویژگی‌های مختلفی بستگی دارد. اسکن اثرانگشت، اسکن چشم و چهره، اسکن کارت، کارت‌های غیر تماسی همگی نمونه‌هایی از دستگاه‌های کنترل تردد هستند که می‌توانند زمان دقیق حضوروغیاب دانش آموزان را گزارش دهند.

* کنترل دسترسی در مدارس

برخی از مدارس دارای   سیستم کنترل دسترسی  هستند و محدوده کامل آموزشگاه را پوشش می‌دهند. این نوع از مدارس برای دانش آموزان خود کارت دانش‌آموزی هوشمند صادر می‌کنند که این کارت مجوز تردد آن‌ها در مدرسه است. نصب این دستگاه در ورودی مدارس می‌تواند بسیار مهم باشد و از امنیت بالایی برخوردار است، زیرا از ورود افراد ناشناس جلوگیری می‌کند و از طرفی حفاظت فیزیکی مدارس نیز برداشته می‌شود.

برخی از اتاق‌ها، آزمایشگاه و کتابخانه مدارس نیز برای تردد افراد محدودیت ایجاد می‌کنند. کنترل دسترسی این قسمت‌ها را نیز می‌توان به دستگاه‌های RFID واگذار کرد و مدیران می‌تواند دانش آموزان مختلف را برای این دستگاه تعریف کنند و اجازه تردد آن‌ها صادر شود. با توجه به اینکه کارت‌های هوشمند قابلیت انجام چند کار به‌صورت هم‌زمان را دارند، دانش آموزان و دانشجویان می‌توانند با استفاده از   کارت شناسایی  خود در این محیط‌ها تردد داشته باشند.

باوجوداینکه روش‌های مختلفی برای برقراری امنیت در مدارس تعریف‌شده است و راه‌های متفاوتی را می‌توان انتخاب کرد، اما معمولاً پیشنهاد می‌شود که این راهکارها را به‌صورت هم‌زمان استفاده کرد. به‌عنوان‌مثال، کارت‌های هوشمند که دارای تراشه یا نوار مغناطیسی هستند می‌توانند اطلاعات مختلفی را ذخیره کنند، بنابراین دانش آموزان و دانشجویان می‌توانند با استفاده از کارت شناسایی هوشمند خود، هم‌زمان   حضوروغیاب   را ثبت کنند، هم تردد خود را اعلام کنند، و هم به کتابخانه و آزمایشگاه تردد داشته باشند.

 نکته آخر اینکه در مدارس، داشتن قفل مناسب برای کلیه اتاق‌ها ضروری است. در این کلاس‌های می‌توان از قفل‌های دیجیتالی بهره برد و با هماهنگی آن‌ها با سیستم کنترل دسترسی، از ورود افراد ناشناس به کلاس‌ها جلوگیری به عمل آورد.